Atık yönetimi yaklaşımının ilk adımı olarak, atık oluşumunun mümkün olan en düşük seviyeye çekilmesi hedeflenmektedir. Bu doğrultuda plastik ve tek kullanımlık ürünlerin kullanımının azaltılması amacıyla çevre dostu ve tekrar kullanılabilir alternatifler tercih edilmektedir. İçme suyu ihtiyacının arıtma sistemleri üzerinden karşılanması ve tek kullanımlık karton bardaklar yerine uzun ömürlü, yeniden kullanılabilir içecek kaplarının teşvik edilmesiyle doğal kaynakların korunması ve atık miktarının azaltılması amaçlanmaktadır.
Geleceğimize Değer: Sürdürülebilir ve Yaşanabilir Dünya
Atık Yönetimi
Ziraat Bankası, atık yönetimi ve kaynak verimliliğini çevresel sürdürülebilirliğin temel unsurları arasında değerlendirmektedir. Elektronik belge yönetimi, e-imza, e-arşiv, dijital slip ve dijital kredi kartı uygulamalarıyla kâğıt ve plastik kullanımının azaltılması hedeflenmektedir. Operasyonel süreçlerde fiziki belge yerine dijital inceleme ve ekran üzerinden kontrol uygulamaları yaygınlaştırılarak doğal kaynak kullanımının azaltılmasına katkı sağlanmaktadır.
Dijitalleşme odaklı bu uygulamaları tamamlayıcı nitelikte olarak Ziraat Bankası, sıfır atık hedefi doğrultusunda kararlı adımlarla ilerlerken, uygulamaların sahada etkin şekilde yürütülmesini desteklemek üzere fiziki altyapı yatırımlarını da hayata geçirmektedir. Bu kapsamda Banka’da etkin atık yönetimini destekleyecek fiziki atık alanları oluşturulmuştur. Gerçekleştirilen yatırımlar arasında 3 adet atık pres makinası yer almıştır. Bu yatırımlar sayesinde atık yönetimi süreçlerinin daha verimli yürütülmesi ve çevresel etkilerin azaltılmasına yönelik uygulamaların güçlendirilmesi hedeflenmektedir.
Ziraat Bankası, Genel Müdürlük ofisleri ile şubelerinde oluşan atıkları kaynağında ayrıştırarak atık yönetimi süreçlerini sistematik biçimde yürütmektedir. Bu kapsamda oluşan atıklar, doğru yönetim ve uygun bertaraf süreçlerinin sağlanabilmesi amacıyla ambalaj atığı, geri dönüşemeyen atık, tıbbi atık ve tehlikeli atık gibi farklı sınıflar altında toplanmaktadır. Her bir atık türü için Banka bünyesinde uygun geçici depolama alanları bulundurulmakta ve atıklar düzenli şekilde işleme alınmaktadır. Böylelikle çevresel sürdürülebilirlik yaklaşımı doğrultusunda atıkların kontrollü, düzenli ve verimli biçimde yönetilmesi hedeflenmektedir.
Uygulamaların etkinliğinin izlenmesi ve ölçülebilirliğinin artırılması amacıyla 2025 yılı içerisinde Ziraat Bankası, atık miktarları ile geri dönüşüm oranlarını daha düzenli ve ölçülebilir biçimde izleyebilmek amacıyla ISO 14001 ile uyumlu olacak şekilde Çevre Yönetim Sistemi ile uyumlu bir altyapı oluşturma süreci gerçekleştirmiştir. Bu kapsamda atıkların tür ve miktar bazında takip edilmesini sağlayacak süreç adımları belirlenmiş, ilgili verilerin tek bir yapıda toplanarak periyodik olarak raporlanmasına imkân verecek dijital bir izleme sistemi (SYS) tasarlanmıştır.
Bu çerçevede hayata geçirilen dijitalleşme, altyapı yatırımları, kaynağında ayrıştırma uygulamaları ve izleme sistemleri; Ziraat Bankası’nın atık yönetimine yaklaşımının kurumsal düzeyde yapılandırıldığını ortaya koymaktadır. Söz konusu yaklaşımın sahada tutarlı, ölçülebilir ve sürekli iyileştirmeye açık şekilde uygulanmasını teminen Banka tarafından oluşturulan Atık Yönetimi Yol Haritası aşağıda sunulmaktadır.
Sıfır Atık Yönetimi
Ziraat Bankası, atıkların kaynağında ayrıştırılması, geri dönüşüm süreçlerinin güçlendirilmesi ve yasal yükümlülüklerle uyumun sağlanması amacıyla "Sıfır Atık Yönetmeliği" çerçevesinde çalışmalarını sürdürmektedir. Banka, yurt genelindeki hizmet noktalarında sıfır atık uygulamalarını yaygınlaştırarak hem çevresel etkilerin azaltılmasını hem de raporlama ve takip altyapısının geliştirilmesini hedeflemektedir.
2025 yılı itibarıyla Ziraat Bankası'nda tüm şube ve birimlerde Sıfır Atık Yönetmeliği kapsamında hizmet sunulmaya devam edilmiştir. 2025 yılsonu itibarıyla Banka'nın 1.668 hizmet noktası için Sıfır Atık Belgesi alınmıştır. Belgelendirme süreci devam eden hizmet binaları için, İl Çevre Müdürlüklerince istenen ek kriterlerin tamamlanmasının ardından onay süreçlerinin ilerleyeceği bilgisi paylaşılmıştır. Öte yandan, belge süresi dolan şubeler için yenileme başvuruları sürdürülmektedir.
2025 yılında sıfır atık uygulamalarının takibini daha etkin hale getirmek amacıyla Banka Portalında yer alan Sıfır Atık Yönetim Sistemi veri kalitesinin artırılması yönünde çalışmalar yürütülmüştür, böylelikle raporlama altyapısının güçlendirilmesi hedeflenmiştir.
Banka, sıfır atık yönetimini yalnızca mevcut yasal yükümlülükler çerçevesinde sürdürmekle kalmayıp, atık azaltımı ve döngüsel ekonomi yaklaşımını destekleyen yeni uygulama seçeneklerini de gündemine almaktadır. Bu doğrultuda, yemekhaneden çıkan atık yemeklerden kompost, gübre veya mama üretimi gibi alternatiflerin değerlendirilmesi planlanmaktadır. Bunlara ek olarak, Banka bünyesinde Net Sıfır Atık Sertifikası alınması hedeflenmekte olup sertifika standartlarına uyum sağlanması yönünde çalışmalar yürütülmektedir.
Sıfır atık uygulamalarının kurumsal düzeyde yaygınlaştırılması için eğitim ve farkındalık faaliyetleri de yürütülmektedir. Bu kapsamda T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan "Sıfır Atık" konulu eğitim sunumu, Banka'nın eğitim portalı üzerinden ilgili personellere atanmış ve süresi içerisinde tamamlanması sağlanmıştır. 2025 yılında da çalışanlara eğitim verilerek sıfır atık uygulamalarının sürdürülebilirliği ve kurum genelinde etkin şekilde uygulanması desteklenmektedir.
Atık Yönetimi Yol Haritası
01
02
Atık yönetimi yol haritasının ikinci aşamasında, oluşan atıkların kaynağında ayrıştırılabilmesi için ofis alanlarında farklı atık türlerine yönelik belirgin biçimde ayrıştırılmış kutular konumlandırılmıştır. Bu yaklaşım, geri dönüşüm süreçlerinin etkinliğini artırmayı ve atıkların uygun yöntemlerle yönetilmesini desteklemektedir.
03
Banka, atık yönetiminde kalıcı bir dönüşüm sağlanabilmesi için çalışan farkındalığını da temel bir unsur olarak ele almaktadır. Bu kapsamda Banka genelinde atık yönetimi ve çevre bilincinin geliştirilmesi, çalışanların atık üretimini azaltacak bilinçli alışkanlıklar edinmesi amacıyla enerji tasarrufu, su kullanımı ve atık üretiminin azaltılması gibi konularda eğitimler düzenlenmektedir. Böylece, atık yönetimi yaklaşımının yalnızca operasyonel önlemlerle sınırlı kalmadan kurum kültürüne entegre edilmesi hedeflenmektedir.
04
Atık yönetimi yaklaşımı, tedarik zinciri süreçleriyle de desteklenmektedir. Sorumlu satın alma prensipleri kapsamında çevre dostu ürünlerin tedarikine öncelik verilerek, atık oluşumunu azaltacak seçimlerin satın alma süreçlerine yansıtılması amaçlanmaktadır.
05
Atık yönetimi performansının izlenmesi ve raporlanması ise yol haritasının önemli bir bileşenini oluşturmaktadır. Bu kapsamda Banka, atık türlerinin ayrıştırılması, izlenmesi, geri dönüşüm süreçlerinin yönetilmesi ve düzenli raporlama yapılmasına imkân sağlayan Sıfır Atık Sistemi’ne kayıt oluşturmaktadır. Böylelikle atık yönetimi performansının süreklilik arz eden bir yaklaşımla takip edilmesini ve sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda düzenli raporlama yapılmasını sağlamaktadır.
Geri Dönüşümle Sağlanan Kâğıt Tasarrufu
Ziraat Bankası, kaynak verimliliğini artırmak ve atık oluşumunu azaltmak amacıyla kâğıt tüketimini düşürmeye yönelik uygulamalarını sürdürmektedir. Bu doğrultuda, geri dönüştürülmüş kâğıt kullanımı ile dijitalleşme odaklı süreç dönüşümü birlikte ele alınmaktadır. Bu kapsamda, operasyonel işleyişte kâğıt ihtiyacı azalırken, oluşan atık kâğıtların da geri dönüşüm süreçlerine kazandırılmasına yönelik uygulamalar yürütülmektedir.
Banka’nın tüm birim ve şubelerinde kullanılan A4 fotokopi kâğıdı tüketimi 2025 yılında 182 bin paket olarak gerçekleşmiştir. Yıl içerisinde temin edilen kâğıdın tamamının %100 geri dönüştürülmüş malzemeden üretilmiş olması, kâğıt tedarik yaklaşımında döngüsel ekonomi prensiplerinin esas alındığını göstermektedir.
Kâğıt tasarrufu ve geri dönüşüm yaklaşımı yalnızca tüketimin azaltılmasıyla sınırlı kalmamakta, kullanım süresi dolan belgelerin geri dönüşüme yönlendirilmesiyle desteklenmektedir. Bu doğrultuda Ziraat Bankası, birim ve şube arşivlerinde saklanan ve yasal saklama sürelerini tamamlayan evrak ile atık kâğıtları geri dönüştürme amacıyla anlaşmalı yetkili firmalara satışını gerçekleştirmektedir, böylece atık yönetimi süreçlerini geri kazanım odağıyla yürütmektedir. Bu kapsamda 2025 yılında yaklaşık 1.115 ton atık kâğıdın geri dönüşümü sağlanmıştır.
Banka’nın dijital dönüşüm çalışmaları, operasyonel süreçlerde kâğıt ihtiyacının azaltılmasına doğrudan katkı sağlamaktadır. Bu kapsamda Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan fiziki belge/rapor gönderimi ile belge arşivleme uygulamasına son verilmiş; denetim ve inceleme/soruşturma raporlarının sisteme aktarılması, e-imza ve sanal arşiv uygulamalarıyla birlikte A4 kâğıt tasarrufu sağlanmıştır.
Şube operasyonlarında da kâğıt kullanımını azaltmaya yönelik adımlar atılmıştır. Bu kapsamda, hesap açılış işlemlerinde belgelerin dijital olarak imzalanması ile gereksiz kâğıt tüketiminin önüne geçilmesi amacıyla süreç düzenlemeleri yapılmıştır. Bu kapsamda 2025 yılı raporlama döneminde 274.828 adet işlem mobil onay ile, 548.408 adet işlem ise SMS onayı ile tamamlanmış; toplamda 823.236 hesap açılış işlemi dijital olarak gerçekleştirilmiştir. Gerçek müşteri tanımlama sürecinde ortalama 15 sayfa kâğıt kullanıldığı dikkate alındığında, söz konusu dönem içinde mobil onay ile tamamlanan işlemler üzerinden 4.534.662 sayfa, SMS onayı ile tamamlanan işlemler üzerinden ise 5.758.284 sayfa olmak üzere toplam 10.292.946 sayfa kâğıt tasarrufu sağlanmıştır.
Bununla birlikte Banka’nın yazışma süreçlerinde de dijitalleşme uygulamaları kâğıt tüketiminin azaltılmasına katkı vermiştir. Yıl içerisinde dijital imza ve KEP kullanımıyla yaklaşık 337.130 bin adet yazı gönderilmiştir. Bu sayede yaklaşık 1,7 milyon adet kâğıt tüketiminin önüne geçilmiştir. 2025 yılında da dijital süreçlerin yaygınlaştırılması yoluyla kâğıt kullanımını azaltmaya yönelik uygulamalar sürdürülmektedir. Bu kapsamda dijital kanallar üzerinden tüketici kredisi kullandırımlarının artırılması amacıyla, kredi faiz oranlarının şube kanalına kıyasla daha düşük seviyelerde belirlenmesi yoluyla teşvik mekanizması uygulanmaktadır. Ayrıca, şube üzerinden gerçekleştirilen kredi kullandırımlarında dahi müşterilere kredi kullandırım sözleşme belge onaylarının dijital ortam üzerinden iletilmesi sağlanarak kâğıt kullanımının azaltılması hedeflenmektedir. Banka’nın hem operasyonel verimlilik hem de kaynak tasarrufu perspektifini birlikte yöneterek çevresel etkilerini azaltma yönünde attığı adımları desteklemektedir.
Ziraat Bankası, operasyonları kapsamında oluşan farklı nitelikteki atıkları çevresel etkileri en aza indirecek şekilde yönetmektedir. Yeniden kullanım, geri kazanım ve lisanslı kuruluşlar aracılığıyla geri dönüşüme yönlendirme adımları birlikte uygulanmaktadır. Bu yaklaşım doğrultusunda Banka, hem elektronik ve metal içerikli atıkların güvenli şekilde bertaraf edilmesini hem de ekonomiye ham madde olarak kazandırılmasını hedeflemektedir.
Banka’nın birim ve şubelerinde oluşan arızalı BT ekipmanları, öncelikle Banka servis merkezlerinde toplanmaktadır. Uygun görülen cihazlar tamir ve yenileme işlemlerinden geçirilerek yeniden kullanıma kazandırılmaktadır. Bu yöntemle, ekipmanların kullanım ömrü uzatılmakta ve atık oluşumu azaltılmaktadır. Kullanım dışı kalan atık BT malzemeleri ile sistem kabini ve klima gibi sac ağırlıklı ekipmanlar, aküler ve hurda ATM cihazları ise T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından taşıma ve işleme yetkisi bulunan şirketlere satılmak suretiyle geri dönüşüm süreçlerine dahil edilmektedir. Böylelikle atıkların çevreye zarar verme riskinin önüne geçilmektedir. Aynı zamanda geri dönüşüm yoluyla ham madde olarak değerlendirilmeleri sağlanmaktadır. Bu kapsamda 2025 yılında yaklaşık 1.149 ton atık malzemenin geri dönüşümü gerçekleştirilmiştir.
Elektronik Atık Yönetimi
Ziraat Bankası’nda birim ve şubelerin operasyonları sonucunda ortaya çıkan elektronik atıklar, çevresel etkilerin azaltılması hedefi doğrultusunda kontrol altında yönetilmektedir. Banka, kullanım dışı kalan elektronik cihaz ve ekipmanların uygunsuz şekilde bertaraf edilmesini önlemek amacıyla bu atıkları belirlenen atık yönetimi depolarında toplamakta ve süreci merkezi bir yapı üzerinden takip etmektedir.
Toplanan elektronik atıklar, elektronik hurda kapsamında satılmakta ve geri dönüşüm süreçlerine yönlendirilmektedir. Böylelikle atıkların çevreye zarar verme riski azaltılmakta, geri kazanım yoluyla malzemelerin yeniden ham madde olarak değerlendirilmesine katkı sağlanmaktadır. Bu kapsamda 2025 yılında yaklaşık 58 ton elektronik atık malzemenin geri dönüşümü sağlanmıştır.
Operasyonel Süreçlerde Atık Azaltımı ve Kaynak Verimliliği
Ziraat Bankası, atık oluşumunun önlenmesi ve kaynakların verimli kullanılması amacıyla 2025 yılında dijitalleşme ve otomasyon odaklı uygulamaları yaygınlaştırmıştır. Operasyonel süreçlerde manuel işlem ve fiziksel çıktı ihtiyacını azaltan bu uygulamalar sayesinde, kâğıt tüketimi ve işlem tekrarları sınırlandırılarak sıfır atık yaklaşımı desteklenmiştir.
Bu kapsamda, SLA ve tolerans süreleri esas alınarak otomatik iş atama yapısı kurulmuş, işlem havuzlarında bekleme sürelerinden hareketle belirlenen parametreler doğrultusunda kullanıcılar üzerine otomatik iş ataması gerçekleştirilmiştir. Bu uygulama ile iş gücü planlaması optimize edilmiş, operasyonel kaynak verimliliği artırılmıştır.
Kamulaştırma, yasal sorgu ve mevduat araştırma işlemlerinde, KEP üzerinden gelen yazılara otomatik iş talebi başlatılması sağlanarak manuel yönlendirme ihtiyacı ortadan kaldırılmış; süreç hızlandırılırken operasyonel kaynak kullanımı daha etkin hâle getirilmiştir.
Fiziksel çıktıların azaltılmasına yönelik olarak dekontların imzalı yazdırılması ve elektronik ortamda iletilmesi uygulaması hayata geçirilmiştir. Bu proje ile müşterilere sistem üzerinden imzalı dekont sunulması ve e-posta yoluyla gönderim yapılabilmesi mümkün hâle gelmiş; kâğıt tüketimi ve operasyonel atık miktarı azaltılarak sıfır atık uygulamaları genişletilmiştir.
Ayrıca, yapay zekâ destekli karakter tanıma teknolojisi kullanılarak EFT, havale ve senet talimat bilgilerinin otomatik okunması sağlanmıştır. Bu sayede manuel veri girişine bağlı hata ve tekrarlar azaltılmış, işlem süreçlerinde zaman ve kaynak tasarrufu elde edilmiştir.
Bununla birlikte, T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kapsamında gerçekleştirilen Sosyal Ekonomik Destek (SED), Engelli ve Evde Bakım ile Koruyucu Aile ödemelerine ilişkin süreçler revize edilmiştir. Vefat eden kişilere ait ödemelerin ilgili kurum hesaplarına aktarımının otomatikleştirilmesiyle, gereksiz işlem ve belge üretimi önlenmiş; kamu ödemeleri süreçlerinde kaynak verimliliği artırılmıştır.
Türlerine Göre Toplam Atık Miktarları
2025 Yılı Türüne Göre Atık
Geri Dönüşümü Sağlanan Atıklar
Geri Dönüştürülen Atık Miktarı
Geri Dönüşümü Sağlanan Atıklar
