İklim Değişikliği ile Mücadele ve Çevresel Uyumluluk

Küresel ekonomi, karbon fiyatlandırması ve ETS ekseninde yeniden biçimlenmekte; iklim değişikliğiyle mücadele, finansal bir zorunluluk hüviyetine bürünmektedir. Avrupa Yeşil Mutabakatı ve SKDM ile bütünleşmiş biçimde çalışan küresel karbon piyasaları, reel sektörün maliyet yapısını ve rekabet gücünü doğrudan etkilemektedir. Bu bağlamda bankacılık sektörü, yalnızca fiziksel riskleri değil, müşterilerinin karbon maliyetlerinden kaynaklanan geçiş risklerini de yönetmek durumundadır. Uluslararası sürdürülebilirlik standartları ve ÇSY kriterleri sermaye dağılımında belirleyici rol oynamakta, finansal kuruluşlar portföylerini "Net Sıfır" hedefleri doğrultusunda dönüştürmektedir.

Türkiye’nin yeşil dönüşüm yolculuğunda yasal bir kilometre taşı olan 2025 yılında yürürlüğe girmiş İklim Kanunu ve buna bağlı kurulacak Türkiye ETS, düşük karbonlu ekonomiye geçişi hızlandırmaktadır. İklim Kanunu, emisyon azaltım hedeflerini yasal güvence altına alırken Türkiye ETS mekanizması, sanayi kuruluşları için karbonu ticari bir varlık veya yükümlülük hâline getirmektedir.

Ziraat Bankası, İklim Kanunu ve ETS süreçlerinin getireceği düzenlemelere tam uyum sağlamayı, müşterilerinin bu yeni piyasa dinamiklerine adaptasyonunu ve karbon yönetimi süreçlerini, sunduğu sürdürülebilir finansman çözümleriyle desteklemeyi hedeflemektedir.

Banka’nın sürdürülebilirlik yaklaşımı; çevre, müşteri, toplum ve çalışanlara karşı sorumlulukları kapsayan bütüncül bir bakış açısıyla şekillenmekte; ekonomik sürdürülebilirlik hedefleri çevresel ve toplumsal etkiler gözetilerek uygulanmaktadır. Banka, iklim krizi ve sıfır karbon ekonomisine geçiş sürecini, stratejik önceliklerin merkezine alınmış olup; kaynaklar ve altyapı, BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile uyumlu bir değer zinciri oluşturacak şekilde yönetmektedir. Ziraat Bankası’nın bu süreçteki asıl hedefi, Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Hedefi doğrultusunda güncellediği Sürdürülebilirlik Politikası ve sorumlu bankacılık prensipleri doğrultusunda çevre, ekonomi ve topluma katkı sağlamaktır. Banka, iklim risklerinin yönetimine odaklı yol haritası ile Türkiye’nin Net Sıfır Emisyon Hedefi ve Paris İklim Anlaşması çerçevesinde küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlama amacına katkıda bulunarak, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için ekonomik, çevresel, sosyal ve yönetsel uygulamalarla büyümeye odaklanmaktadır.

Sürdürülebilirlik gündemine dair gelişmeler ve Ziraat Bankası'nın aksiyonları hakkında daha fazla bilgiye Sürdürülebilirlik Ekosistemindeki Gelişmeler bölümünden ulaşabilmektedir.

Ziraat Bankası bünyesinde iklim değişikliği ile mücadele çalışmaları, Proje Finansmanı ve Sürdürülebilirlik Bölüm Başkanlığı koordinasyonunda ve tüm Banka birimlerinin katılımıyla yürütülmektedir. Bu kapsamda, yurt içi ve yurt dışı mevzuat, düzenleyici gelişmeler ve iyi piyasa uygulamaları yakından takip edilmekte; Banka ve Ziraat Finans Grubu’nun iş modeliyle uyumlu uygulamaların hayata geçirilmesi sağlanmaktadır.

Çevresel Uyumluluk

Ziraat Bankası, faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel etkileri etkin biçimde yönetmeyi, iklim değişikliğinin doğurduğu riskleri stratejik yaklaşımlar ve teknolojik çözümlerle ele almayı ve bu alanda sürekli iyileşme sağlamayı temel öncelikleri arasında görmektedir. Bu doğrultuda Banka, operasyonel süreçlerinde çevresel performansını düzenli olarak izlemekte ve geliştirmeye yönelik çalışmalar yürütmektedir.

Banka, hizmet döngüsü boyunca oluşan sera gazı emisyonlarını ölçmekte ve azaltmaya yönelik uygulamalar geliştirmektedir. Enerji ve diğer doğal kaynakların verimli kullanımını teşvik ederek küresel sıcaklık artışının 2°C’nin altında tutulmasına yönelik uluslararası hedeflere katkı sunmayı amaçlamaktadır. Enerji ihtiyacının karşılanmasında yerli ve yenilenebilir kaynaklara öncelik verilmekte, bu alandaki yatırımlar aracılığıyla yenilenebilir enerji payının artırılması hedeflenmektedir.

Çevre yaklaşımının temel bileşenlerinden biri olan su kaynaklarının korunması kapsamında Ziraat Bankası, suya bağımlı sektörlere ilişkin riskleri değerlendirmekte; suyun sürdürülebilir yönetimi ve erişilebilirliğini gözeten bir bakış açısıyla hareket etmektedir.

Banka, Türkiye’de yürürlükte olan çevre mevzuatı ve standartlarına tam uyum prensibiyle faaliyetlerini sürdürmekte, küresel ölçekte benimsenen iyi uygulamaların faaliyet gösterilen diğer ülkelerde de yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmalar gerçekleştirmektedir.

Çevresel farkındalığın artırılması amacıyla paydaşlarıyla iş birliği içinde hareket eden Ziraat Bankası, iklim ve su risklerini uluslararası standartlar çerçevesinde ele almakta ve bu riskleri karar alma süreçlerine entegre etmektedir. Banka, kendi operasyonlarından kaynaklanan çevresel etkileri azaltmaya yönelik çalışmaların yanı sıra, sunduğu bankacılık ürün ve hizmetlerini sürdürülebilir kalkınma anlayışı doğrultusunda geliştirmekte; sürdürülebilir tarım, yenilenebilir enerji ve çevre koruma alanlarındaki yatırımları finansal kaynaklarıyla desteklemektedir.

2025 yılı itibarıyla Ziraat Bankası bünyesinde Çevre Yönetim Sistemi’nin kurulum çalışmaları tamamlanmıştır. Çevresel etkilerin izlenmesi, yasal uyumun sağlanması ve sürekli iyileştirme yaklaşımının kurumsal düzeyde uygulanmasını destekleyecek şekilde yapılandırılmıştır. ISO 14001 standardı kapsamında belgelendirme sürecinin, uygulamaların olgunlaştırılması ve etkinliğinin izlenmesi amacıyla 2026 yılında tamamlanması planlanmaktadır.

Çevresel uyumluluğun operasyonel düzeyde desteklenmesi amacıyla elektronik belge yönetimi, e-imza, e-arşiv, dijital slip ve dijital kart uygulamaları yaygınlaştırılmakta; kâğıt ve plastik kullanımının azaltılması yoluyla doğal kaynak tüketimi sınırlandırılmaktadır. Operasyonel süreçlerde fiziki çıktı yerine dijital inceleme ve ekran üzerinden kontrol uygulamaları benimsenerek çevresel etkilerin azaltılmasına katkı sağlanmaktadır.

İştirakler Düzeyinde Uygulamalar

Banka iştiraklerinin faaliyet gösterdiği ülkelerde ise iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında hizmet binalarında ısı yalıtımı uygulamaları, enerji verimli aydınlatma sistemleri ve düşük enerji tüketimine sahip teknolojilerin kullanımı yaygınlaştırılmaktadır. Bu uygulamalarla birlikte geri dönüşüm ve atık azaltımına yönelik çalışmalar sürdürülmekte, özellikle metan salımının önlenmesine yönelik önlemler alınmaktadır.

Doğal alanların korunması ve ekosistemlerin desteklenmesi amacıyla bazı iştirakler tarafından yeşil alanların artırılması, ormanların korunması ve ağaçlandırma temalı organizasyonlar düzenlenmektedir. Ayrıca, iştirak bankalarının faaliyet gösterdiği ülkelerdeki yetkili otoriteler tarafından iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında uygulanan ekonomik ve hukuki politikalar doğrultusunda, çevre dostu yatırımları teşvik eden ürün geliştirme çalışmaları yürütülmekte; eş zamanlı olarak personele yönelik iklim eğitimi ve bilinçlendirme faaliyetleri gerçekleştirilmektedir.

Sürdürülebilirlik ve Çevre Eğitimleri

Ziraat Bankası, iklim değişikliği ile mücadelede kapasite geliştirmeye de büyük önem vermektedir. Çalışanlara yönelik iklim krizi, sürdürülebilirlik ve çevre temalı e-eğitimler, sınıf içi eğitimler ve webinarlar düzenlenmekte; yeni işe başlayan çalışanlara oryantasyon sürecinde sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği eğitimleri verilmektedir. Ayrıca ilgili çeşitli bölüm başkanlığı çalışanları, sürdürülebilirlik alanında sertifika programlarına katılım sağlamaktadır. Tarım müşterilerine yönelik olarak ise iklim değişikliği etkileri, sürdürülebilir tarım uygulamaları ve yeşil teknolojiler konusunda farkındalık çalışmaları yürütülmektedir.

Bu kapsamda, şube yöneticilerine yönelik olarak “Bankalar İçin İklim Değişikliğinin Anlamı ve Fırsatları” başlıklı bir webinar düzenlenmiş olup, söz konusu eğitime 756 yönetici katılım sağlamıştır. Ayrıca, Proje Finansmanı ve Firma Analizi Grup Başkanı tarafından AYM ve Türkiye’nin AYM’ye Uyumu Temel Eğitimi tamamlanmış ve sertifikasyon süreci başarıyla sonuçlandırılmıştır.

Kurumsal farkındalığın tüm organizasyona yayılması amacıyla, tüm çalışanlara Sıfır Atık ve Çevre Yönetim Sistemi (ISO 14001- Çevre Yönetim Sistemi ve Çevresel Tatbikat) konularında e-eğitimler sunulmuştur. Buna ilave olarak, “Bankacılar için Sürdürülebilirliğe Giriş” başlıklı webinar gerçekleştirilmiş; şubelerde görev yapan 94 yetkili söz konusu eğitimi başarıyla tamamlamıştır.

Öte yandan, sürdürülebilir finansman ve iklim dostu yatırım modellerine yönelik kurumsal yetkinliğin artırılması amacıyla Yenilenebilir Enerji ve Yeni Yatırım Modelleri eğitimi düzenlenmiştir. Proje Finansmanı ve Firma Analizi Grup Başkanlığı bünyesinde görev yapan Grup Başkanı, Bölüm Başkanları ve Birim Müdürleri dâhil olmak üzere toplam 114 kişi bu eğitimi tamamlamıştır.

Ulusal ve uluslararası düzeyde iklim ve sürdürülebilirlik alanındaki gelişmeler yakından izlenmekte; Kamu Gözetimi Kurumu ve Türkiye Bankalar Birliği başta olmak üzere ilgili kurumlarca düzenlenen çalıştay, eğitim ve konferanslara katılım sağlanmaktadır. Ziraat Bankası, 17-19 Ekim 2025 tarihleri arasında İstanbul'da düzenlenen ana teması Sıfır Atık Hareketi; İnsan, Mekân ve Dönüşüm olan Uluslararası Sıfır Atık Forumu'na destekleyici olmuştur. 

Çevresel Yatırımlar

Ziraat Bankası, çevresel etkilerini azaltmaya yönelik uygulamalarını desteklemek amacıyla altyapı ve iyileştirme yatırımlarını sürdürmektedir. Bu kapsamda, 2024 yılına kıyasla 2025 yılında çevresel yatırımlara ayrılan toplam kaynak tutarı %282 artış göstermiştir. Bu yatırımlarla kaynak verimliliğinin artırılması ve çevresel performansın güçlendirilmesi hedefleri doğrultusunda Banka'nın çevresel yönetim yaklaşımını desteklemektedir.

Dijitalleşme Odaklı Uygulamalar ve Operasyonel Dönüşüm

2025 yılı itibarıyla iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında, dijitalleşme odaklı uygulamalar önemli bir ivme kazanmıştır. Fiziksel belge kullanımını azaltmaya yönelik olarak dekontların dijital imzalı şekilde oluşturulması ve müşterilere elektronik ortamda iletimi sağlanmış; bu sayede kâğıt tüketimi ve operasyonel iş yükü azaltılarak çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlanmıştır.

Operasyon Merkezi süreçlerinde işlem talimatlarının yapay zekâ ve OCR teknolojileriyle okunması ve işlenmesi sayesinde manuel kontroller azaltılmış, işlem süreleri kısaltılmış ve enerji verimliliği artırılmıştır. Banka genelinde süreçlerin dijital kanallara taşınmasıyla şube ziyaretleri azaltılmış; internet bankacılığı ve mobil kanallar üzerinden sunulan hizmetler sayesinde ulaşım kaynaklı karbon emisyonlarının düşürülmesine katkı sağlanmıştır.

Hukuki süreçlerde KEP, e-SMM ve e-Fatura uygulamalarının yaygın kullanımı ile kâğıda bağımlılık azaltılmış, operasyonel maliyetler ve karbon ayak izi önemli ölçüde düşürülmüştür.

2024 yılında pilot uygulama olarak başlatılan yapay zekâ destekli robotik kontrol faaliyetleri, 2025 yılında yaygınlaştırılarak Banka genelinde daha geniş bir kapsama taşınmıştır. Merkezden şube kontrolü, robotik kontrol, kredilerin merkezden gerçek zamanlı (anlık) izlenmesi ve senaryo bazlı analitik kontrol çalışmalarının çeşitlendirilmesi sayesinde, yerinde gerçekleştirilen şube kontrollerinin sayısı önemli ölçüde azalmıştır.

Bu dönüşüm sonucunda, kontrol ve denetim faaliyetleri kapsamında yapılan iş seyahatleri, taşıt kullanımları ve otel konaklamalarına duyulan ihtiyaç azalmış; böylece Banka faaliyetlerinden kaynaklanan sera gazı emisyonlarında düşüş sağlanmıştır. Dijitalleşme ve ileri analitik yaklaşımlar yoluyla operasyonel süreçlerin merkezileştirilmesi, iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında dolaylı emisyonların azaltılmasına katkı sağlamıştır.

2025 yılı itibarıyla dijitalleşme odaklı uygulamalarla çevresel etkilerin azaltılmasına yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Bu kapsamda dijital slip uygulaması hayata geçirilmiş, kâğıt tüketiminin azaltılması ve işlem süreçlerinde kaynak verimliliğinin artırılması hedeflenmiştir. Ayrıca, dijital kredi kartı ve Bankkart Başak Tarımsal Ürünü için sürdürülebilirlik geliştirmeleri projeleri devam etmektedir. Plastik kart kullanımının azaltılmasına yönelik olarak yürütülen dijital kredi kartı projesi ile hem üretim ve lojistik kaynaklı çevresel etkilerin azaltılması hem de müşterilere daha çevreci ödeme çözümleri sunulması amaçlanmaktadır.

Doğal alanların korunması ve ekosistemlerin desteklenmesi amacıyla bazı iştirakler tarafından yeşil alanların artırılması, ormanların korunması ve ağaçlandırma temalı organizasyonlar düzenlenmektedir. Ayrıca, iştirak bankalarının faaliyet gösterdiği ülkelerdeki yetkili otoriteler tarafından iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında uygulanan ekonomik ve hukuki politikalar doğrultusunda, çevre dostu yatırımları teşvik eden ürün geliştirme çalışmaları yürütülmekte; eş zamanlı olarak personele yönelik iklim eğitimi ve bilinçlendirme faaliyetleri gerçekleştirilmektedir.